Хууль санаачлагч нар
Монгол Улсын хууль
2026 ОНЫ 2-Р САРЫН 23 ӨДӨР
УЛААНБААТАР
МӨНГӨ ХҮҮЛЭЛТТЭЙ ТЭМЦЭХ ТУХАЙ ХУУЛЬ
НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГНИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ
1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилго
1.1. Энэ хуулийн зорилго нь банк болон банк бус зээлдүүлэгчийн олгох зээлийн нийт бодит хүүгийн дээд хязгаарыг тогтоох, мөнгө хүүлэлттэй тэмцэх, зээлийн зах зээлийг шударга, ил тод, тогтвортой болгохтой холбоотой харилцааг зохицуулахад оршино.
2 дугаар зүйл. Хууль тогтоомж
2.1. Зээлийн нийт бодит хүүг хязгаарлах тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Иргэний хууль, Төв банк (Монголбанк)-ны тухай хууль, Банкны тухай хууль, Банк бус санхүүгийн үйл ажиллагааны тухай хууль, Хадгаламж зээлийн хоршооны тухай хууль, Санхүүгийн зохицуулах хорооны эрх зүйн байдлын тухай хууль, энэ хууль болон эдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.
3 дугаар зүйл. Хуулийн үйлчлэх хүрээ
3.1. Энэ хууль нь холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу бусдад мөнгө зээлдүүлэх үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа дараах этгээдэд хамаарна:
3.1.1. банк;
3.1.2. банк бус санхүүгийн байгууллага;
3.1.3. хадгаламж зээлийн хоршоо;
3.1.4. ломбард;
3.1.5. бусад хууль тогтоомжийн дагуу зээл олгох эрх бүхий хуулийн этгээд, иргэн.
4 дүгээр зүйл. Нэр томьёоны тодорхойлолт
4.1. Энэ хуульд хэрэглэсэн дараах нэр томьёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:
4.1.1. “нийт бодит хүү” гэж зээлийн хүү, бүх төрлийн шимтгэл, үйлчилгээний төлбөр, албадан даатгал болон зээлийн гэрээтэй холбоотой зайлшгүй төлөх бусад төлбөрийн нийлбэрийг жилийн хувиар илэрхийлснийг;
4.1.2. “зээлийн нийт бодит хүүгийн дээд хязгаар” гэж банк болон банк бус зээлдүүлэгчийн тогтоож болох нийт бодит хүүгийн хамгийн их хэмжээг;
4.1.3. “банк бус зээлдүүлэгч” гэж хууль тогтоомжийн дагуу бусдад мөнгө зээлдүүлэх үйл ажиллагаа эрхлэх эрх бүхий банк бус санхүүгийн байгууллага, хадгаламж зээлийн хоршоо, ломбард болон бусад хуулийн этгээд, хувь хүнийг;
4.1.4. “мөнгө хүүлэлт” гэж энэ хуульд заасан нийт бодит хүүгийн дээд хязгаараас давсан нөхцөлөөр зээл олгож ашиг олох үйл ажиллагааг;
4.1.5. “илүүдэл хүүгийн орлого” гэж нийт бодит хүүгийн хуульд заасан дээд хязгаараас давсан хэсэгт ногдох орлогыг.
ХОЁРДУГААР БҮЛЭГЗЭЭЛИЙН НИЙТ БОДИТ ХҮҮГИЙН ХЯЗГААР
5 дугаар зүйл. Нийт бодит хүүгийн дээд хязгаар
5.1. Банк болон банк бус зээлдүүлэгчийн олгох зээлийн нийт бодит хүү нь зээлийн гэрээ байгуулсан өдрийн Монголбанкны бодлогын хүүгээс дор дурдсан хэмжээнээс хэтрэхгүй байна:
5.1.1. тэтгэврийн зээл нь бодлогын хүүгийн + 5 хүртэлх нэгж хувь;
5.1.2. цалингийн зээл нь бодлогын хүүгийн + 7 хүртэлх нэгж хувь;
5.1.3. жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих зориулалттай зээл нь бодлогын хүүгийн + 8 хүртэлх нэгж хувь;
5.1.4. бусад бүх төрлийн зээл нь бодлогын хүүгийн + 12 хүртэлх нэгж хувь.
5.2. Монголбанк бодлогын хүүгийн өөрчлөлт, санхүүгийн зах зээлийн нөхцөл байдалд үндэслэн энэ зүйлийн 5.1-д заасан нэмэгдэл хувийн дээд хязгаарыг 2 нэгж хувиар багасгах саналыг Засгийн газарт гаргаж болно.
6 дугаар зүйл. Нийт бодит хүүг тооцох, мэдээлэх
6.1. Зээлдүүлэгч нь зээлийн гэрээ байгуулахаас өмнө зээлдэгчид дараах мэдээллийг бичгээр, ойлгомжтой байдлаар заавал мэдээлнэ:
6.1.1. зээлийн нийт бодит хүү;
6.1.2. зээлдэгчийн төлөх нийт дүн;
6.1.3. зээлийн хугацаанд төлөгдөх хүү, шимтгэлийн нийт хэмжээ.
6.2. Нийт бодит хүүг буруу, дутуу тооцсон, эсхүл санаатайгаар нуун дарагдуулсан үйлдлийг энэ хууль зөрчсөнд тооцно.
ГУРАВДУГААР БҮЛЭГХОРИГЛОХ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
7 дугаар зүйл. Хориглох үйл ажиллагаа
7.1. Дараах үйл ажиллагааг хориглоно:
7.1.1. энэ хуульд заасан нийт бодит хүүгийн дээд хязгаараас давсан нөхцөлөөр зээл олгох;
7.1.2. зээлийн гэрээг нууцаар, эсхүл давхардуулан байгуулах;
7.1.3. зээлийн хүү, шимтгэлийг урьдчилан авах;
7.1.4. олгож буй зээлийн дүнгээс хүү, шимтгэлийг суутган олгох;
7.1.5. нийт бодит хүүнд ороогүй нэрээр аливаа төлбөр, үйлчилгээний хураамж ногдуулах.
ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГХЯНАЛТ, ХАРИУЦЛАГА
8 дугаар зүйл. Хяналт
8.1. Энэ хуулийн хэрэгжилтэд тавих хяналтыг Монголбанк, Санхүүгийн зохицуулах хороо тус тус өөрийн эрх хэмжээний хүрээнд хэрэгжүүлнэ.
9 дүгээр зүйл. Хариуцлага
9.1. Энэ хуулийг зөрчсөн этгээдэд дараах шаталсан хариуцлага хүлээлгэнэ:
9.1.1. нийт бодит хүүгийн дээд хязгаараас давсан хэсэгт ногдох илүүдэл хүүг хүчингүй болгож, зээлдэгчид буцаан олгох;
9.1.2. илүүдэл хүүгийн орлогыг 5-10 дахин нэмэгдүүлж улсын орлого болгох;
9.1.3. зөрчлийг давтан үйлдсэн бол зээл олгох эрхийг түр түдгэлзүүлэх;
9.1.4. удаа дараа, санаатай үйлдсэн бол тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгох хүртэл арга хэмжээ авах.
ТАВДУГААР БҮЛЭГХУУЛИЙН ХҮЧИН ТӨГӨЛДӨР БОЛОХ
10 дугаар зүйл. Хууль хүчин төгөлдөр болох
10.1. Энэ хууль батлагдсан өдрөөс хойш 6 сарын дараа хүчин төгөлдөр мөрдөнө.
10.2. Энэ хугацаанд Монголбанк, Санхүүгийн зохицуулах хороо нь хуулийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой журмыг батална.