Хууль санаачлагч нар
УИХ-ын гишүүн
Доржзовдын ЭНХТУЯА
Боловсруулж буй
Өргөн баригдсан
Хэлэлцэх эсэх
Ажлын хэсэг
Анхны хэлэлцүүлэг
Эцсийн хэлэлцүүлэг
Батлах

Монгол Улсын хууль

2026 ОНЫ 6-Р САРЫН 23 ӨДӨР
УЛААНБААТАР

Асрах үйлчилгээний тухай

НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ
НИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ
1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт
1.1. Энэ хуулийн зорилт нь асрах үйлчилгээний эрх зүйн үндсийг тогтоож, үйлчилгээний төрөл, хэлбэр, шаардлага, үйлчилгээ үзүүлэгч болон асруулагчийн эрх, үүрэг, санхүүжилт, төрийн дэмжлэг, зохицуулалт, хяналттай холбоотой харилцааг зохицуулахад оршино.
2 дугаар зүйл. Асрах үйлчилгээний хууль тогтоомж
2.1. Асрах үйлчилгээний тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн хууль, Нийгмийн халамжийн тухай хууль, энэ хууль болон тэдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.
2.2. Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.
3 дугаар зүйл. Хуулийн үйлчлэх хүрээ
3.1. Энэ хуулийн үйлчлэл нь бие даан амьдрах, нийгмийн харилцаанд оролцоход хүндрэлтэй, бусдын туслалцаа, дэмжлэг шаардлагатай хүнд үзүүлэх асрах үйлчилгээтэй холбогдсон харилцаанд хамаарна.
3.2. Асрах үйлчилгээнд дараах хүн хамрагдана:
3.2.1. өндөр насжилт, архаг өвчин болон өвчний хүндрэлээс шалтгаалан өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагааг бие даан гүйцэтгэх боломжгүй болсон хүн;
3.2.2. хөгжлийн бэрхшээлээс шалтгаалан ахуйн болон нөхөн сэргээх асаргаа, байнгын асаргаа, дэмжлэг шаардлагатай хүн;
3.2.3. тодорхой хугацаанд асаргаа, нөхөн сэргээх дэмжлэг, хүний эрхийн хамгаалал, нийгмийн оролцоог хангах зэрэг хосолсон үйлчилгээ шаардлагатай хүн;
3.2.4. жирэмсний болон төрсний дараах үед ахуйн асаргаа, сэргээн засах асаргаа шаардлагатай эх, нярай;
3.2.5. дэмжлэг, асрамж, хамгаалал шаардлагатай насанд хүрээгүй хүн.
4 дүгээр зүйл. Хуулийн нэр томьёоны тодорхойлолт
4.1. Энэ хуульд хэрэглэсэн дараах нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:
4.1.1. "асрах үйлчилгээ” гэж асаргаа шаардлагатай хүнд орон байр, хоол хүнс, хувцас, ахуй, сувилахуйн болон бие бялдар, нийгэм, сэтгэл зүйн хэрэгцээг хангах, тэдний амьдралын хэвийн нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилготой дэмжлэг, үйлчилгээг;
4.1.2. “асрах үйлчилгээний ажилтан” гэж асрах үйлчилгээ үзүүлэх чиглэлээр зохих сургалт, мэргэшил эзэмшсэн хүнийг;
4.1.3. “асруулагч” гэж өндөр насжилт, хөгжлийн бэрхшээл, архаг өвчин, танин мэдэхүйн хомсдол болон бусад шалтгааны улмаас өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагааг урт хугацаанд бие даан гүйцэтгэх боломжгүй, асрах үйлчилгээ шаардлагатай хүнийг;
4.1.4. “ахмад настан” гэж Ахмад настны тухай хуулийн 3 дугаар зүйлд заасан хүнийг;
4.1.5. “өдөр тутмын ахуйн асаргаа” гэж өндөр насжилт, архаг өвчин, хөгжлийн бэрхшээл болон бусад шалтгааны улмаас өдөр тутмын амьдралын үйл ажиллагааг бие даан гүйцэтгэх боломжгүй хүнд ахуйн хэрэгцээ, бие бялдар, сэтгэл зүй, орон байр, хоол тэжээл, хөдөлгөөн болон орчны дэмжлэгийг цогцоор нь үзүүлэх үйлчилгээг;
4.1.6. “сэргээн засах асрах үйлчилгээ” гэж өндөр насжилт, өвчин, гэмтэл, хөгжлийн бэрхшээлийн улмаас алдагдсан бие бялдар, хөдөлгөөн, танин мэдэхүй, сэтгэл зүйн чадварыг сэргээх, хадгалах, сайжруулах зорилгоор асаргаа, сувилахуйн болон сэргээн засах дэмжлэгийг цогцоор нь үзүүлэх, эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээтэй уялдсан асрах үйлчилгээг;
4.1.7. “түр асаргаа” гэж асруулагчид тодорхой хугацаанд мэргэжлийн орчинд асаргаа үзүүлэх замаар асран хамгаалагч, гэр бүлийн гишүүдэд амралт олгох зорилготой асрах үйлчилгээг ойлгоно;
4.1.8. “үйлчилгээ үзүүлэгч этгээд” гэж тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр асрах үйлчилгээний төрөл, ангилалд нийцсэн стандарт, хүний нөөц, тоног төхөөрөмжийн шаардлагыг хангасан, асрах үйлчилгээ үзүүлж байгаа иргэн, хуулийн этгээдийг;
4.1.9. “хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн” гэж Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний эрхийн тухай хуулийн 4.1.1-д заасан хүнийг;
4.1.10. “хувилбарт асрах үйлчилгээ” гэж асруулагчийн хэрэгцээ, эрсдэлийн үнэлгээ, бие даах чадварын түвшинд үндэслэн гэрээр, байгууллагад байршуулан, өдрийн үйлчилгээний төвөөр, эсхүл хөдөлгөөнт хэлбэрээр үзүүлэх асрах үйлчилгээний хэлбэрийг;
4.1.11. “хувилбарт асрах үйлчилгээний төв” гэж энэ хуулийн 4.1.1-д заасан асрах үйлчилгээг үзүүлэх зорилгоор байгуулагдсан, хуульд заасан нөхцөл, шаардлагыг хангасан, уг үйлчилгээг тасралтгүй, түр, өдрөөр, цагаар болон хөдөлгөөнт хэлбэрээр зохион байгуулан хэрэгжүүлэх байгууллагыг;
4.1.12. “хүний эрх, нийгмийн оролцооны дэмжлэг” гэж асруулагчийн нэр төр, эрх, өмч, санхүүгийн аюулгүй байдлыг хамгаалах, нийгмийн харилцаа, соёл, мэдээллийн хүртээмжийг хангах, оролцоог дэмжих, хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх, зөрчигдсөн эрхийг сэргээх, хохирлыг арилгах зорилготой үйлчилгээний цогц арга хэмжээг;
4.1.13. .“эрсдэлийн үнэлгээ” гэж асруулагчийн бие бялдар, сэтгэл зүй, санхүү, эрхийн эрсдэлийг тодорхойлж, шаардлагатай анхаарал, тусламжийн түвшинг тогтоох зорилготой үнэлгээг.
5 дугаар зүйл. Асрах үйлчилгээнд баримтлах зарчим
5.1. Асрах үйлчилгээнд дараах зарчмыг баримтална:
5.1.1. асруулагчийн амь нас, аюулгүй байдлыг хангах, нэр, нэр төр, эрх, эрх чөлөөг хүндэтгэх;
5.1.2. асруулагчийн хувийн мэдээлэл, нууцлалыг хамгаалах, ялгаварлан гадуурхахгүй, тэгш хүртээмжтэй байх;
5.1.3. асруулагчийн хүсэл, сонголт, оролцоог хүндэтгэх;
5.1.4. асрах үйлчилгээний хүртээмжийг хангах;
5.1.5. асрах үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдлыг хангах;
5.1.6. асрах үйлчилгээний ил тод, хариуцлагатай байдлыг хангах;
5.1.7. асрах үйлчилгээний салбарт хувийн хэвшлийн оролцоог дэмжих;
5.1.8. ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлж, түүнээс ангид байх.
ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ
АСРАХ ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ТӨРӨЛ, АНГИЛАЛ, ХЭЛБЭР
6 дугаар зүйл. Асрах үйлчилгээний төрөл
6.1. Асрах үйлчилгээ нь дараах төрлөөс бүрдэнэ:
6.1.1. өдөр тутмын ахуйн асаргаа;
6.1.2. сэргээн засах асрах үйлчилгээ;
6.1.3. хүний эрх ба нийгмийн оролцооны дэмжлэг;
6.2. Өдөр тутмын ахуйн асаргаа нь асруулагчийн хооллолт, хөдөлгөөн, хувийн ариун цэвэр, харилцаа, орчны хүртээмж, өдөр тутмын амьдралын зохион байгуулалт зэрэг үйл ажиллагааг бие даан гүйцэтгэх боломжийг нэмэгдүүлэхэд чиглэнэ.
6.3. Сэргээн засах асрах үйлчилгээ нь асруулагчийн бие бялдар, хөдөлгөөн, танин мэдэхүйн чадвар, сэтгэл зүйн байдлыг сайжруулах, хадгалах, амьдралын чанарыг дээшлүүлэх зорилгоор сэргээн засах дэмжлэг, сувилахуйн асаргаа, эмийн хэрэглээнд дэмжлэг үзүүлэхэд чиглэнэ.
6.4. Хүний эрх, нийгмийн оролцооны дэмжлэг нь асруулагчийн нэр төр, эрх, өмч, санхүүгийн аюулгүй байдлыг хамгаалах, нийгмийн харилцаа, соёл, мэдээллийн хүртээмжийг хангах, оролцоог дэмжих, хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх, хохирлыг арилгах үйлчилгээний цогц арга хэмжээг хамарна.
6.5. Хувилбарт асрах үйлчилгээ нь тусад нь болон хосолмол хэлбэрээр хэрэгжиж болно.
7 дугаар зүйл. Асрах үйлчилгээний ангилал
7.1. Асрах үйлчилгээ нь асруулагч хүний хэрэгцээ, бие даах чадварын түвшин, эрсдэлийн үнэлгээнд үндэслэн дараах хугацааны ангилалтай байна.
7.1.1. цагийн болон өдрийн үйлчилгээ;
7.1.2. түр асрах үйлчилгээ /30 хүртэл хоног/;
7.1.3. богино хугацааны үйлчилгээ /1–6 сар/;
7.1.4. урт хугацааны үйлчилгээ /6 сараас дээш/.
7.2. Асруулагчийн хэрэгцээ, шаардлага, сонголтоос хамаарч асрах үйлчилгээ нь дараах хэлбэртэй байна:
7.2.1. гэрээр үзүүлэх үйлчилгээ;гэрээр үзүүлэх үйлчилгээ;
7.2.2. байгууллагад байршуулан үзүүлэх үйлчилгээ;
7.2.3. явуулын буюу хөдөлгөөнт үйлчилгээ;
7.2.4. өдрийн үйлчилгээ.
7.3. Энэ хуулийн 7.1-д заасан асрах үйлчилгээг асруулагчийн гэрт, явуулын буюу хөдөлгөөнт хэлбэрээр, эсхүл байгууллагад байршуулан үзүүлж болно.
7.4. Гэрийн үйлчилгээг асаргааны мэргэжилтэн болон дэмжлэг үзүүлэх баг асруулагчийн оршин суугаа газарт очиж үзүүлнэ.
7.5. Байгууллагад байршуулан үзүүлэх үйлчилгээг хувилбарт асрах үйлчилгээний төв, асрах үйлчилгээний төв, сэргээн засах асрах төв болон хуульд заасан шаардлага хангасан байгууллагад тогтоосон стандартын дагуу үзүүлнэ.
7.6. Явуулын буюу хөдөлгөөнт үйлчилгээг алслагдсан болон хүртээмжгүй бүсэд асаргааны хүртээмжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор тухайн засаг захиргааны нэгжийн оролцоотойгоор хөдөлгөөнт баг, асаргааны мэргэжилтнээр дамжуулан асруулагчийн гэрт, эсхүл шаардлага хангасан түр төв, түр байранд үзүүлнэ.
7.7. Өдрийн үйлчилгээг асруулагчийг хонуулахгүйгээр тухайн өдөрт багтаан үйлчилгээ үзүүлнэ.
7.8. Төрөөс үзүүлэх хувилбарт асрах үйлчилгээ, хувийн хэвшлээс худалдан авах үйлчилгээний зардлыг тооцох, хөнгөлөлт, дэмжлэг олгох, даатгалын сангаас санхүүжүүлэх журмыг Засгийн газар батална.
7.9. Хувилбарт асрах үйлчилгээ нь энэ хуулийн заасан үндсэн шаардлагыг хангасан байх бөгөөд үйлчилгээний нөхцөл, шаардлагыг Нийгмийн халамж болон Эрүүл мэндийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран батална.
ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ
АСРАХ ҮЙЛЧИЛГЭЭНД ТАВИГДАХ ШААРДЛАГА
8 дугаар зүйл. Асрах үйлчилгээнд тавигдах нийтлэг шаардлага
8.1. Асрах үйлчилгээ нь дараах нийтлэг шаардлагыг хангасан байна:
8.1.1. хүний эрх, нэр төр, хувийн нууц, мэдээллийн нууцлалыг хамгаалсан байх;
8.1.2. эрүүл мэндийн дэмжлэг, халдвар хамгаалал, эмийн хяналтын шаардлагыг ханган ажиллах;
8.1.3. аюулгүй хүнс, зохистой хоол тэжээлээр хангах нөхцөлийг бүрдүүлсэн байх;
8.1.4. сэтгэл зүйн дэмжлэг үзүүлэх, ялгаварлан гадуурхахгүй байх;
8.1.5. хөдөлгөөн засал, хөдөлмөр засал, сэргээн засах үйлчилгээ болон орчны тохируулгатай байх;
8.1.6. гамшиг, осол, аюулаас урьдчилан сэргийлэх, эрсдэлийн үнэлгээ хийсэн байх;
8.1.7. үйлчилгээний баримтжуулалт, үйл ажиллагааны бүртгэл, хөтлөлтийг тогтмол хийдэг байх;
8.1.8. хүний нөөцийн чадавх бэхжүүлэх хөтөлбөр, дотоод хяналтын тогтолцоо, ажилтнуудтай ёс зүйн хариуцлагын гэрээ байгуулсан байх;
8.1.9. хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх, мэдээлэх, тогтолцоотой байх;
8.1.10. асруулагчийг шаардлагатай тохиолдолд эрүүл мэндийн байгууллагад шуурхай шилжүүлэх зохицуулалттай байх;
8.1.11. асруулагчийн эрх ашиг, хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн байх;
8.1.12. хувилбарт асрах үйлчилгээ нь асаргааны мэргэжилтэн, асрах үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллага, асруулагч болон түүний хууль ёсны төлөөлөгчийн хоорондын зөвшилцөл, хамтын хариуцлагад тулгуурласан, нээлттэй, уян хатан байх.
8.2. Асрах үйлчилгээнд хамруулах хүнийг үнэлэх, үйлчилгээний төрлийг сонгох, өөрчлөх, шилжүүлэх журмыг нийгмийн халамж болон эрүүл мэндийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран батална.
9 дүгээр зүйл. Асрах үйлчилгээнд тавигдах тусгай шаардлага
9.1. Гэрийн үйлчилгээ нь дараах тусгай шаардлагыг хангасан байна:
9.1.1. үйлчилгээ үзүүлэгч болон асруулагч, эсхүл түүний хууль ёсны төлөөлөгчийн хооронд гэрээ байгуулж, эрсдэлийн үнэлгээ, эрсдлээс сэргийлэх хариу арга хэмжээний баримт бичгийг үйлдсэн байх;
9.1.2. асруулагчийн хууль ёсны төлөөлөгч болон гэр бүлийн гишүүдийн оролцоо, үүргийг тодорхойлсон байх;
9.1.3. үйлчилгээ үзүүлэх хугацаанд асаргааны мэргэжилтний үйлчилгээ үзүүлэх оролцоог хангасан байх;
9.1.4. эрүүл мэндийн болон мэргэжлийн байгууллагатай тогтмол хамтын ажиллагаа, холбоо харилцаатай байх;
9.1.5. үйлчилгээний баримтжуулалт, эрсдэлийн тэмдэглэл зэргийг нэгдсэн мэдээллийн системд бүртгэсэн байх.
9.2. Байгууллагад байршуулан үзүүлэх үйлчилгээ нь дараахь тусгай шаардлагыг хангасан байна:
9.2.1. галын аюулгүй байдлын тухай хууль тогтоомжид заасан шаардлагыг хангасан, холбогдох эрх бүхий байгууллагын дүгнэлттэй байх;
9.2.2. асруулагчийн хувийн орон зай, нууцлалыг хангах дотоод зохион байгуулалттай байх;
9.2.3. сэргээн засах, хоол тэжээл, эрсдэлийн үнэлгээг хариуцах мэргэжлийн баг, мэргэжилтэнтэй байх;
9.2.4. төлбөр, хандив, үйлчилгээний санхүүжилтийн ил тод байдлыг хангасан байх;
9.2.5. ахмад настны эрүүл мэндийг хамгаалах, дэмжих хөтөлбөртэй байх;
9.2.6. хүүхэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний нийгмийн оролцоог дэмжих хөтөлбөртэй байх.
9.3. Явуулын буюу хөдөлгөөнт үйлчилгээ нь дараахь тусгай шаардлагыг хангасан байна:
9.3.1. үйлчилгээний орчинд халдвар хамгаалал, галын болон цахилгааны аюулгүй байдлыг шуурхай үнэлэх аргачлалтай байх;
9.3.2. яаралтай тусламж шаардлагатай тохиолдолд асруулагчийг холбогдох байгууллагад нэн даруй шилжүүлэх зохицуулалттай байх;
9.3.3. алслагдсан, хүн амын нягтрал багатай бүсэд чиглэсэн хүртээмжийг хангах зорилгоор тухайн засаг захиргааны байгууллагатай хамтран ажиллах;
9.3.4. мэргэжлийн хүний нөөцийн тогтмол хангалт, давтан сургалтын төлөвлөгөөтэй байх;
9.3.5. түр байр, хөдөлгөөнт нэгжийн орчныг тогтмол үнэлж, аливаа ослоос сэргийлэх, халдвар хамгааллын шаардлагыг хангасан аюулгүй ажиллагаа, эрсдэлийн хяналттай байх.
9.4. Өдөр өнжүүлэх үзүүлэх үйлчилгээ нь дараах тусгай шаардлагыг хангасан байна:
9.4.1. өдрийн үйлчилгээг асруулагчийн санал, хүсэлтэд нийцүүлэн уян хатан зохион байгуулах;
9.4.2. асруулагчийг хонуулахгүйгээр үйлчилгээ үзүүлэх;
9.4.3. хоол хүнс, эрүүл мэндийн дэмжлэг, сэтгэл зүй, нийгмийн оролцооны хөтөлбөрийг өдрийн багц үйлчилгээ хэлбэрээр хэрэгжүүлдэг байх;
9.4.4. ахмад настны идэвхтэй насжилтыг дэмжих хөтөлбөртэй байх;
9.4.5. хүүхэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний нийгмийн оролцоог дэмжих хөтөлбөр боловсруулж, хэрэгжүүлдэг байх.
ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ
АСРУУЛАГЧИЙН ЭРХ, ҮҮРЭГ
10 дугаар зүйл. Асруулагчийн эрх, үүрэг
10.1. Асруулагч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч нь асрах үйлчилгээ авахдаа дараах эрх эдэлнэ:
10.1.1. үйлчилгээний төрөл, ангилал, хэлбэр, үйлчилгээ үзүүлэгчийг чөлөөтэй сонгох;
10.1.2. амь нас, эрүүл мэнд, аюулгүй байдлаа хамгаалуулах;
10.1.3. хүчирхийлэл, үл хайхрал, ялгаварлан гадуурхалтаас ангид байх, хамгаалалтад хамрагдах;
10.1.4. асрах үйлчилгээний талаар үнэн зөв, бүрэн мэдээлэл авах;
10.1.5. өөрт тохирсон асаргааны төлөвлөгөө боловсруулах, хэрэгжүүлэхэд оролцох;
10.1.6. хувийн мэдээлэл, нууцлалаа хамгаалуулах;
10.1.7. нэр төр, эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлоо хүндэтгүүлэх;
10.1.8. үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдлын шаардлага хангасан үйлчилгээ авах;
10.1.9. шаардлагатай тохиолдолд үйлчилгээ үзүүлэгчийг солих, үйлчилгээ авахаас татгалзах;
10.1.10. эрх бүхий байгууллагад гомдол гаргаж, шийдвэрлүүлэх.
10.2. Асруулагч, түүний хууль ёсны төлөөлөгч нь асрах үйлчилгээ авахдаа дараах үүрэг хүлээнэ:
10.2.1. эрүүл мэндийн байдал, эмийн хэрэглээ, харшил, өвчний түүх, халдварт шинж тэмдэг, эмчилгээний зааврын талаарх мэдээллийг үнэн зөв, бүрэн мэдүүлэх;
10.2.2. асрах үйлчилгээ үзүүлэгч болон асаргааны мэргэжилтэнтэй хамтран ажиллах, шаардлагатай мэдээлэл, дэмжлэг үзүүлэх;
10.2.3. үйлчилгээний аюулгүй ажиллагаа, эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын дэглэмийг мөрдөх;
10.2.4. үйлчилгээний явц, эмийн хэрэглээ, хоол тэжээлийн талаар мэргэжлийн ажилтны өгсөн зааварыг дагаж мөрдөх;
10.2.5. бусдын нэр төр, тайван амьдрах орчин, сэтгэл зүйн амгалан тайван байдлыг алдагдуулах, саад, хохирол учруулахгүй байх;
10.2.6. байгууллагын өмч, үйлчилгээний тоног төхөөрөмжийг эвдэх, зориудаар гэмтээх, буруу хэрэглэхээс зайлсхийх;
10.2.7. хүчирхийлэл, үл хайхрал, ялгаварлал, эрсдэлийн нөхцөл илэрсэн тохиолдолд нэн даруй мэдээлэх;
10.2.8. халдварт өвчний шинж тэмдэг илэрсэн, эмчилгээ хэвийн бус болсон нөхцөлд шуурхай мэдээлэх;
10.2.9. төлбөртэй үйлчилгээний төлбөрийг гэрээний дагуу төлөх
ТАВДУГААР БҮЛЭГ
АСРАХ ҮЙЛЧИЛГЭЭ ҮЗҮҮЛЭГЧИЙН ЭРХ, ҮҮРЭГ
11 дүгээр зүйл. Асрах үйлчилгээ үзүүлэгчийн эрх, үүрэг
11.1. Асрах үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллага, асаргааны мэргэжилтэн нь дараах эрх эдэлнэ:
11.1.1. үйлчилгээ үзүүлэх нөхцөл, стандарт, дотоод журам, дэглэмийг тогтоож мөрдүүлэх;
11.1.2. гэрээний нөхцөл, үйлчилгээний журам, аюулгүй ажиллагааны шаардлагыг удаа дараа ноцтой зөрчсөн тохиолдолд үйлчилгээ үзүүлэх гэрээг цуцлах;
11.1.3. асруулагч болон түүний хууль ёсны төлөөлөгчөөс асаргаанд шаардлагатай мэдээллийг хуульд заасан хүрээнд шаардах;
11.1.4. үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор асруулагч, түүний хууль ёсны төлөөлөгчөөс хамтын ажиллагаа, дэмжлэг шаардах;
11.1.5. үзүүлсэн үйлчилгээний төлбөрийг гэрээний дагуу авах;
11.1.6. асаргааны үйл ажиллагааг хэвийн явуулахад саад учруулсан, аюултай нөхцөл үүссэн тохиолдолд холбогдох байгууллагад хандах, хамгаалалт авах.
11.2. Асрах үйлчилгээ үзүүлэгч нь дараах үүрэг хүлээнэ:
11.2.1. асруулагчийн амь нас, аюулгүй байдал, нэр төр, эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хүндэтгэн хамгаалах;
11.2.2. асрах үйлчилгээг хууль тогтоомж, стандарт, журмын дагуу чанартай, тасралтгүй, хүртээмжтэй үзүүлэх;
11.2.3. асруулагчийн хувийн мэдээлэл, нууцлалыг хамгаалах;
11.2.4. асруулагчийн эрүүл мэндийн байдалд тогтмол хяналт тавьж, шаардлагатай тохиолдолд холбогдох байгууллагад шилжүүлэх;
11.2.5. үйлчилгээний явц, асаргааны төлөвлөгөө, эрсдэлийн үнэлгээ, баримтжуулалтыг тогтмол, үнэн зөв хөтлөх;
11.2.6. асруулагч, түүний хууль ёсны төлөөлөгчид үйлчилгээний талаар үнэн зөв, бүрэн мэдээлэл өгөх;
11.2.7. хүчирхийлэл, үл хайхрал, ялгаварлал илэрсэн тохиолдолд холбогдох байгууллагад мэдээлэх;
11.2.8. ажилтнуудын мэргэжлийн ур чадварыг тасралтгүй дээшлүүлэх, ёс зүйн хэм хэмжээг мөрдүүлэх;
11.2.9. халдвар хамгаалал, аюулгүй ажиллагааны дэглэмийг чанд мөрдөх;
11.2.10. үйлчилгээ үзүүлэх явцад учирч болзошгүй эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх, хариу арга хэмжээ авах тогтолцоог бүрдүүлж ажиллах;
11.2.11. үйлчилгээ үзүүлэгч нь үйлчилгээний үнийн бодлогыг шударга ёс, хүмүүнлэг зарчимд нийцүүлэн үйлчилгээний өртөг, чанар, хүртээмж болон үйлчилгээ авагчийн эрх ашгийг харгалзан тогтоох;
11.2.12. асрах үйлчилгээ үзүүлэгч нь асруулагчийн амь нас, эрүүл мэнд, аюулгүй байдалд шууд эрсдэл учирсан нөхцөл байдлыг мэдсэн даруйд шаардлагатай арга хэмжээ авч, холбогдох байгууллага болон хууль ёсны төлөөлөгчид мэдэгдэх үүрэгтэй.
12 дугаар зүйл. Үйлчилгээ үзүүлэгчийн хууль зүйн баталгаа
12.1. Асруулагч, эсхүл түүний хууль ёсны төлөөлөгчөөс асрах үйлчилгээ үзүүлэхэд шаардлагатай мэдээллийг санаатайгаар худал, ташаа, дутуу өгсөн, эсхүл өвчний болон эмчилгээний түүхийг нуун дарагдуулснаас үүдэн бий болсон хор уршгийн төлөө асаргаа үзүүлэгч хариуцлага хүлээхгүй.
ЗУРГААДУГААР БҮЛЭГ
АСРАХ ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ТӨВ БАЙГУУЛАХ НӨХЦӨЛ, ШААРДЛАГА, УДИРДЛАГА ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ
13 дугаар зүйл. Асрах үйлчилгээний төв байгуулах эрх
13.1. Иргэн, хуулийн этгээд нь хуульд заасан нөхцөл, шаардлагыг хангасан тохиолдолд асрах үйлчилгээний төв байгуулж, тусгай зөвшөөрлийн үндсэн дээр асрах үйлчилгээ эрхэлнэ.
13.2. Асрах үйлчилгээ эрхлэх тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчийн нөхцөл, шаардлагыг Нийгмийн халамж болон Эрүүл мэндийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран батална.
13.3. Асрах үйлчилгээ эрхлэх зөвшөөрлийг олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх, сэргээх, хүчингүй болгох харилцааг Зөвшөөрлийн тухай хуулиар зохицуулна.
14 дүгээр зүйл. Асрах үйлчилгээний төвийн барилга, орчны шаардлага
14.1. Асрах үйлчилгээний төвийн барилга байгууламж, орчин нь барилга, галын аюулгүй байдал, эрүүл ахуй, халдвар хамгаалал, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний хүртээмжийн талаар хууль тогтоомж болон холбогдох стандартад нийцсэн байна.
14.2. Асрах үйлчилгээний төвийн барилга, орчинд тавигдах нарийвчилсан нөхцөл, шаардлага, стандартыг Нийгмийн халамж болон Барилга, эрүүл мэндийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран батална.
15 дугаар зүйл. Удирдлага, зохион байгуулалт
15.1. Асрах үйлчилгээний төвийн удирдлага, зохион байгуулалт нь хүний эрхийг дээдэлсэн, аюулгүй байдал, үйлчилгээний чанар, хүртээмж, тасралтгүй ажиллагааг хангахад чиглэсэн байна.
15.2. Асрах үйлчилгээний төв нь нээлттэй, ил тод, хариуцлагатай удирдлагын тогтолцоотой байна.
15.3. Асрах үйлчилгээг төр, төрийн бус байгууллага, хувийн хэвшлийн оролцоотойгоор дангаар болон хамтран хэрэгжүүлж болно.
15.4. Асрах үйлчилгээний чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа иргэн, хуулийн этгээд нь хууль тогтоомжид заасны дагуу холбоо, мэргэжлийн нэгдсэн холбоо байгуулж болно.
15.5. Асрах үйлчилгээний төв нь жил бүр үйлчилгээний чанар, хүний эрхийн хэрэгжилт, санхүүжилтийн товч тайланг олон нийтэд нээлттэйгээр мэдээлнэ.
16 дугаар зүйл. Хүний нөөц
16.1. Асрах үйлчилгээний хүний нөөц нь үйлчилгээний төрөл, эрсдэлийн түвшин, асруулагчийн хэрэгцээнд нийцсэн мэргэжлийн мэдлэг, ур чадвар, чадавхтай байна.
16.2. Асрах үйлчилгээний хүний нөөц нь өдөр тутмын ахуйн асрах үйлчилгээ болон сэргээн засах асрах үйлчилгээний онцлогт нийцсэн мэргэжлийн чиглэл, ур чадвар, шаардлагын дагуу бүрдсэн байна.
17 дугаар зүйл. Асрах үйлчилгээний сургалт
17.1. Асаргааны мэргэжилтэн, асрах үйлчилгээний ажилтны сургалтын агуулга, үргэлжлэх хугацаа, үнэлгээний шалгуур, гэрчилгээ олгох журмыг Боловсрол, эрүүл мэнд болон Нийгмийн халамжийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүд хамтран батална.
17.2. Асрах үйлчилгээний ажилтан нь батлагдсан хөтөлбөрийн дагуу сургалтад хамрагдаж, гэрчилгээ авсны үндсэн дээр асрах үйлчилгээ үзүүлнэ.
ДОЛООДУГААР БҮЛЭГ
АСРАХ ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ТАЛААР ТӨРӨӨС БАРИМТЛАХ БОДЛОГО, ДЭМЖЛЭГ
18 дугаар зүйл. Төрөөс баримтлах бодлого, чиг үүрэг
18.1. Төр нь асрах үйлчилгээг нийгмийн зайлшгүй шаардлагатай мэргэжлийн үйлчилгээ гэж үзэж, түүний хүртээмж, чанар, тогтвортой байдлыг хангахад чиглэсэн бодлого хэрэгжүүлнэ.
18.2. Төрөөс асрах үйлчилгээг дэмжихдээ үйлчилгээ худалдан авах, санхүүжилт, хөрөнгө оруулалт, дэд бүтэц, үйл ажиллагааны болон бусад дэмжлэг үзүүлж болно.
18.3. Асрах үйлчилгээг хөгжүүлэх арга хэмжээг Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгаж, шаардлагатай хөрөнгийг улсын төсөвт тусган хэрэгжүүлнэ.
18.4. Төр нь асрах үйлчилгээг хөгжүүлэх зорилгоор хөрөнгө оруулалт, хөгжлийн зээл, санхүүгийн үйлчилгээ, зээлийн хөнгөлөлт болон бусад дэмжлэгийн арга хэмжээг хэрэгжүүлж болно.
18.5. Төр нь асрах үйлчилгээний талаар дараах чиг үүргийг хэрэгжүүлнэ:
18.5.1. асрах үйлчилгээний бодлого, стандарт, нөхцөл, шаардлагыг тогтоох;
18.5.2. үйлчилгээ эрхлэх зөвшөөрөл, магадлан итгэмжлэлтэй холбоотой үйл ажиллагааг зохион байгуулах;
18.5.3. асрах үйлчилгээнд хамруулах, хэрэгцээ, нөхцөл байдлыг үнэлэх нэгдсэн журмыг батлах;
18.5.4. үйлчилгээний чанар, хүний эрх, аюулгүй байдалд хяналт тавих;
18.5.5. төрийн худалдан авалт, санхүүгийн дэмжлэгийн бодлогыг хэрэгжүүлэх.
18.5.6. Төр нь асрах үйлчилгээ үзүүлэгчийн бие даасан үйл ажиллагаанд хуульд зааснаас бусад үндэслэлээр хөндлөнгөөс оролцохгүй.
19 дүгээр зүйл. Дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалтын дэмжлэг
19.1. Асрах үйлчилгээний төвийн зориулалтаар хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу газар олгож, газрын төлбөрт хөнгөлөлт, чөлөөлөлт үзүүлж болно.
19.2. Төр нь асрах үйлчилгээний төвийн барилга байгууламж, дэд бүтэц, тоног төхөөрөмжийн бүтээн байгуулалтад Нийгмийн халамжийн тухай хуульд заасан дэмжлэг үзүүлэхээс гадна дангаар болон хамтран санхүүжүүлж, байгуулж, ажиллуулж болно.
19.3. Төрийн өмчийн ашиглалтгүй барилга байгууламж, газар, дэд бүтцийг асрах үйлчилгээний төвийн зориулалтаар тодорхой хугацаагаар ашиглуулж болно.
19.4. Төрөөс дэмжлэг үзүүлэхдээ орон нутгийн хэрэгцээ, үйлчилгээний хүртээмж, эрсдэлийн үнэлгээг харгалзан үзнэ.
20 дугаар зүйл. Үйлчилгээ худалдан авах, санхүүгийн дэмжлэг
20.1. Төр нь асрах үйлчилгээний төвөөс асрах үйлчилгээ болон сэргээн засах асрах үйлчилгээ худалдан авч болно.
20.2. Үйлчилгээ худалдан авах гэрээ нь гүйцэтгэлд суурилсан, хугацаатай байна.
21 дүгээр зүйл. Татвар, төлбөр, зардлын хөнгөлөлт
21.1. Төр нь асрах үйлчилгээ эрхлэгчдэд дараах дэмжлэг үзүүлж болно:
21.1.1. татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт;
21.1.2. дулаан, цахилгааны төлбөрийн хөнгөлөлт;
21.1.3. түрээсийн төлбөрийн хөнгөлөлт;
21.1.4. зээлийн хөнгөлөлт;
21.2. Энэ хуулийн 20 дугаар зүйлийн 20.1, энэ зүйлийн 21.1.2, 21.1.3, 21.1.4-д заасан хөнгөлөлт, дэмжлэг үзүүлэх нөхцөл, журам, хэмжээг Засгийн газар батална
22 дугаар зүйл. Эрсдэлийн болон онцгой нөхцөлийн үеийн дэмжлэг
22.1. Алслагдсан, хүн амын нягтрал багатай бүсэд үйл ажиллагаа явуулж байгаа асрах үйлчилгээний төвд төрөөс нэмэлт дэмжлэг үзүүлж болно.
22.2. Гамшиг, халдварт өвчин болон онцгой нөхцөлийн үед төр нь асрах үйлчилгээний тасралтгүй байдлыг хангах зорилгоор санхүүгийн болон хүнийн нөөц, зохион байгуулалтын дэмжлэг үзүүлнэ.
НАЙМДУГААР БҮЛЭГ
САНХҮҮЖИЛТ, ТӨЛБӨРИЙН ТОГТОЛЦОО
23 дугаар зүйл. Санхүүжилт
23.1. Асрах үйлчилгээний санхүүжилт нь хүртээмж, чанар, тогтвортой байдлыг хангах, үйлчилгээ авагчийн эрх ашгийг хамгаалах зарчимд үндэслэнэ.
23.2. Асрах үйлчилгээний санхүүжилтэд төр, төрийн бус байгууллага, хувийн хэвшил болон бусад хуульд заасан этгээд бүрэн буюу хэсэгчлэн оролцож болно.
24 дүгээр зүйл. Санхүүжилтийн эх үүсвэр
24.1. Асрах үйлчилгээний санхүүжилт дараах эх үүсвэрээс бүрдэнэ:
24.1.1. асрах үйлчилгээ үзүүлэгчийн өөрийн хөрөнгө;
24.1.2. улсын болон орон нутгийн төсөв, төсвөөс хуульд заасны дагуу олгох санхүүгийн дэмжлэг;
24.1.3. төрөөс үйлчилгээ худалдан авах санхүүжилт;
24.1.4. үйлчилгээ авагчийн төлсөн төлбөр;
24.1.5. асрах үйлчилгээний даатгалын санхүүжилт;
24.1.6. олон улсын байгууллага, төсөл, хөтөлбөр, хандивын санхүүжилт;
24.1.7. хуульд хориглоогүй бусад эх үүсвэр.
25 дугаар зүйл. Үйлчилгээний төлбөр
25.1. Асрах үйлчилгээ авагч нь үйлчилгээний төрөл, хэмжээ, өртөгт тохирсон төлбөр төлнө.
25.2. Үйлчилгээний төлбөрийг дараах хүчин зүйлийг харгалзан тогтооно:
25.2.1. үйлчилгээний төрөл, хэлбэр;
25.2.2. үйлчилгээний хугацаа, эрчим;
25.2.3. асруулагчийн төлбөрийн чадвар.
25.3. Төлбөрийн чадваргүй иргэнд төрөөс үйлчилгээ худалдан авах хэлбэрээр санхүүгийн дэмжлэг үзүүлж болно.
25.4. Үндэсний баялгийн сангийн хуримтлалын санд хуримтлагдаж, иргэний нэрийн дансанд бүртгэгдсэн хөрөнгийг тухайн иргэн асрах үйлчилгээ авахтай холбоотой төлбөр, зардлыг санхүүжүүлэхэд хуульд заасан үндэслэл, журмын дагуу ашиглаж болно.
26 дугаар зүйл. Асрах үйлчилгээний даатгал
26.1. Асрах үйлчилгээний даатгал нь асрах үйлчилгээ шаардлагатай болсон тохиолдолд үйлчилгээний зардлыг санхүүжүүлэх зорилго бүхий сайн дурын даатгалын тогтолцоо байна.
26.2. Иргэн асрах үйлчилгээний даатгалд сайн дурын үндсэн дээр хамрагдаж болно.
26.3. Асрах үйлчилгээ үзүүлэгч нь үйлчилгээ үзүүлэх явцад бусдад учруулж болзошгүй хохирол, хариуцлагын эрсдэлийг хамгаалах зорилгоор хариуцлагын даатгалд даатгуулсан байна.
26.4. Асрах үйлчилгээний даатгалын нөхцөл, хамрах хүрээ, даатгалын тохиолдол, нөхөн төлбөр олгох журмыг даатгалын тухай хууль тогтоомжид нийцүүлэн тогтооно.
ЕСДҮГЭЭР БҮЛЭГ
ХЯНАЛТ, ХАРИУЦЛАГА, МАРГААН ШИЙДВЭРЛЭХ
27 дугаар зүйл. Төрийн хяналт
27.1. Асрах үйлчилгээний үйл ажиллагаанд төрөөс хууль тогтоомж, үйлчилгээний стандарт, чанар, аюулгүй байдлын шаардлагын хэрэгжилтэд хяналт тавина.
27.2. Асрах үйлчилгээний үйл ажиллагаанд тавих төрийн хяналтыг нийгмийн халамжийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, улсын байцаагч болон хуульд заасан бусад эрх бүхий байгууллага хэрэгжүүлнэ.
28 дугаар зүйл. Хариуцлага
28.1. Энэ хуулийг зөрчсөн этгээдэд үйлдлийн шинж, учруулсан хохирол, үр дагаврыг харгалзан Зөрчлийн тухай хууль болон бусад хууль тогтоомжид заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.
28.2. Энэ хуулийн 28.3.1-28.3.11-д заасан ноцтой зөрчил гаргасан тохиолдолд эрх бүхий байгууллага зөвшөөрлийг түдгэлзүүлэх, хүчингүй болгох санал гаргах, эсхүл хуульд заасан бусад арга хэмжээ авч болно.
28.3. Дараах үйлдлийг ноцтой зөрчилд тооцно:
28.3.1. асрах үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдлын шаардлага, стандарт, журмыг ноцтой зөрчих;
28.3.2. асруулагчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчих;
28.3.3. төрөөс олгосон санхүүжилт болон асрах үйлчилгээний зориулалттай хөрөнгийг зориулалтын бусаар ашиглах;
28.3.4. асруулагчид бие махбодын, сэтгэл санааны, бэлгийн болон эдийн засгийн дарамт, хүчирхийлэл, үл хайхрах үйлдэл гаргах;
28.3.5. асруулагчийн хувийн мэдээлэл, эрүүл мэндийн мэдээлэл болон хуульд хамгаалагдсан бусад нууц мэдээлэлд халдах;
28.3.6. асруулагчийн амь нас, эрүүл мэндэд ноцтой эрсдэл учруулсан, эсхүл учруулах үйлдэл, эс үйлдэхүй гаргах;
28.3.7. асрах үйлчилгээ үзүүлэхэд шаардагдах зөвшөөрөл, эрх, мэргэжлийн шаардлага хангахгүйгээр үйлчилгээ үзүүлэх;
28.3.8. асруулагчийн баримт бичиг, эд хөрөнгө, мөнгөн хөрөнгө, өмчийг хууль бусаар ашиглах, захиран зарцуулах;
28.3.9. хяналт шалгалтад саад учруулах, хуурамч мэдээлэл гаргах, шаардлагатай мэдээлэл, баримт бичгийг санаатайгаар нуун дарагдуулах;
28.3.10. асруулагчийг ялгаварлан гадуурхах, нэр төр, алдар хүндэд нь халдах;
28.3.11. асрах үйлчилгээний бүртгэл, тайлан, санхүүгийн болон эрүүл мэндийн мэдээллийг хуурамчаар үйлдэх, өөрчлөх, устгах.
29 дүгээр зүйл. Маргаан шийдвэрлэх
29.1. Асрах үйлчилгээтэй холбоотой маргааныг талууд эвлэрүүлэн зуучлах болон үйлчилгээ үзүүлэгчийн дотоод гомдол шийдвэрлэх журмаар шийдвэрлэж болно.
29.2. Талууд маргааныг эвлэрүүлэн шийдвэрлэж чадаагүй тохиолдолд шүүхэд хандана. Хуульд зөвшөөрсөн болон арбитрын хэлэлцээр байгуулсан тохиолдолд арбитрын журмаар шийдвэрлүүлж болно.
АРАВДУГААР БҮЛЭГ
БУСАД ЗҮЙЛ
30 дугаар зүйл. Хууль хүчин төгөлдөр болох
30.1. Энэ хуулийг 2026 оны ... дугаар сарын ...-ны өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.


ТӨСЛИЙН ФАЙЛУУД

Дагалдаж өөрчлөлт оруулах хууль тогтоомжийн төсөл
(2026_06_12_Дагалдаж_өөрчлөлт_оруулах_хууль_тогтоомжийн_төсөл.docx)